eNepal

फुटबल अनि कार्ड

विश्वकप फुटबल खेलप्रेमीका लागि मात्र नभएर सारा विश्वका लागि महाकुम्भ हो । हरेक विश्वकपमा पाइने विशेषता भनेको त्यहाँ पस्किइने भव्यता र सभ्यतासँगै सुन्दर खेल हो । यसो भन्दैमा त्यो विवादरहित हुन्छ भन्ने छैन ।

हरेक विश्वकप प्रतियोगितामा एउटा न एउटा विवाद÷समस्या उत्पन्न भएकै हुन्छ । सन् १९६२ चिलीमा आयोजित फिफा विश्वकप फुटबल एउटा उदाहरण हो । यस प्रतियोगितामा फुटबल  इतिहासकै सबसे खराब खेल मध्येको भयो । खेल अवधिभर कुनै पनि कार्ड देखाइएन । कारण ? त्यो बेला कार्ड देखाउने प्रचलन÷सिस्टम नै थिएन ।

सन् १९६२ को विश्वकपमा आयोजक राष्ट्र चिली र इटाली एउटै समूहमा थिए । उनीहरुबीच समूह चरणको खेल हुनुपूर्व इटालियाली प्रेसले चिली र त्यहाँका बासिन्दाका बारेमा नकारात्मक टिप्पणी छापेको थियो ।

पत्रिकामा भनिएको थियो, ‘चिलीको राजधानी स्यान्टियागो सबैभन्दा फोहोरी ठाउँ हो । यहाँ न फोनको सुविधा छ न त चिठ्ठी भनेको समयमा आदन प्रदान गर्न सकिन्छ । चिली एक सानो, घमण्डी र गरिब राष्ट्र हो । यहाँका नागरिक पिछडिएका र पाखण्डी छन् ।

उनीहरु अशिक्षित हुनुको साथै कुपोषित पनि छन् । यहाँका ट्याक्सी भनेको विरलै पाइने इमान्दार श्रीमान्÷पुरुष जस्तै छन् । यो देशले विश्वकप आयोजना गर्न राजी हुनु भनेको मुसोलिनीले लन्डनमा बम वर्षा गर्न एअर फोर्स पठाउन राजी भए जस्तै हो ।’

यस्तो भद्दा आरोप र टीकाटिप्पणीका कारण चिलियनहरु रुष्ट भए । यो रुष्टता खेल सुरु भएको केही सेकेन्डमा नै पोखियो । खेलका रेफ्री केन एस्टन थिए । खेलको १२ औँ मिनेटमा इटालीका खेलाडी जर्जियो फेरिनीले विपक्षी टोलीका खेलाडीलाई फल हाने ।

त्यसको प्रतिक्रियास्वरुप उनलाई मैदान छाड्न भनिए पनि उनले अस्वीकार गरे । जसकारण उनलाई मैदानबाटै हटाउन पुलिसको सहयोग लिनु पर्याे । खेलकै दौरान चिलीका खेलाडी लियोनेल सान्चेजले इटालीका मारियो डेभिडलाई मुक्का हाने पनि रेफ्रीले देखेनन् ।

केही मिनेटपछि डेभिडले सान्चेजलाई टाउकोमा लात्ती हान्ने असफल प्रयास गरे । उनको दुर्भाग्य भन्नुपर्छ, रेफ्रीले यसपालि देखिहाले । त्यसकारण उनी मैदानबाट निकालिए । यसपछि त खेलले हिंसात्मक रुप लियो ।

सान्चेजले विपक्षी टोली खेलाडीको नाक भाँचे पनि कारबाहीमा परेनन् । स्वतन्त्र खेलिरहे । दुई टोली बीचको फुटबल खेलमा स्पोर्ट्सम्यानसिप भन्ने देखिएन । उनीहरु मुक्काबाजीमा पनि उत्रिए । एकले अर्कालाई थुक्नेजस्तो कामसम्म गरे । खेल अवधिभर थप तीन पटक पुलिस परिचालन गरियो ।

चिलीले २—० को गोल अन्तरमा खेल जित्यो । चिली र इटाली बीचको यस खेललाई ‘ब्याटल अफ सान्टियागो’ भनेर नाम दिइयो । बिबिसी स्पोर्ट्सका टिप्पणीकर्ता डेभिड कोलम्यानले त यस खेललाई इतिहासकै मुर्खतापूर्ण, भयानक घृणित र लज्जास्पद फुटबल खेलको प्रदर्शन भएको भनेर व्याख्या गरेका थिए ।

सन् १९६२ को फुटबल त येनकेन सकियो तर त्यसले छाडेको प्रभाव गहिरोगरी टाँसिएकै थियो । त्यसैले सन् १९६६ को विश्वकपमा एस्टन पुनः विश्वकप रेफ्रीहरुको प्रमुख नियुक्त हुँदा त्यस्तै अभद्रता नदोहोयाउने पक्षमा थिए ।

त्यसका लागि उनले यस प्रतियोगितामा खेलाडीहरुले खराब एवं प्राणघातक ट्याकल गरेको अवलोकन गरी खेललाई केही सभ्य बनाउन चाहन्थे । यस पटक अघिल्लोजस्तो ‘अश्लील’ खेल त भएन तर खेलाडी घाइते हुने क्रम भने कम भएन ।

उनी भविष्यमा खेल सुरक्षित, सुन्दर र सभ्य होस् भन्ने चाहन्थेँ । उनी उपयुक्त समाधानको खोजीमा थिए । एक दिन उनी आफ्नो कारमा वेम्ब्ली रङ्गशालाबाट लान्सेस्टर गेट जाँदै थिए ।

यात्राको क्रममा केंसिङ्टन हाई स्ट्रिटकोे ट्राफिक लाइटमा केहीबेर अडकिए । त्यसै क्षण उनको दिमागमा अनौठो जुक्ति फुर्याे । त्यो उनका लागि ‘यूरेका’ पल थियो । ट्राफिक लाइटमा प्रयोग हुने रङ र सिद्धान्त कसरी फुटबल खेलमा सदुपयोग गर्ने भन्ने कुरामा धेरैबेर घोत्लिए । घर आएलगत्तै श्रीमती हिल्डालाई आफूमा रहेको अस्पष्टता र उल्झनसमेत बताए ।

हिल्डा आफ्नो कोठामा गइन् । केही क्षणपछि सर्टको गोजीमा राख्न मिल्ने दुई वटा कागजको कार्ड बोकेर आइन् । एउटा पहेँलो र अर्को रातो कार्ड थियो । पहेँलो कार्ड खेलाडीलाई सावधान गराउन र रातो मैदानबाट बाहिर गराउन प्रयोग गर्न सकिने उनले सुझाव दिइन् ।

यसपछि सन् १९७० मेक्सिकोमा आयोजित विश्वकपमा केन एस्टनकै प्रयत्नका कारण कार्डको सफल प्रयोग गरियो । त्यसपछिका हरेक फुटबल खेलमा कार्डको सिस्टमले निरन्तरता पाउन थाल्यो । अहिले खेलाडीलाई खेलमा नियन्त्रण गर्न हातको इसारा प्रयोग गर्नुपर्ने अवस्था छैन, न त खेलाडीलाई मैदानबाहिर निकाल्न प्रहरी नै परिचालन गर्नुपर्ने अवस्था छ । खेलाडीको उदण्डतालाई नियन्त्रण गर्न मात्र होइन, मैदानबाहिर निकाल्न कार्ड नै काफी छ ।

रेफ्रीले खेल मैदानमा यस्तो शक्ति पाएका छन्, जसका कारण खेल अनुशासित र सन्तुलित रुपमा सम्पन्न हुन थालेका छन् । र, आउँदा दिनमा पनि खेल उत्तिकै अनुशासित र सन्तुलित हुनेमा कुनै शंका छैन । चुनौतीले नै नयाँ आविष्कार गर्छ भन्ने कुरा यही रेड र येल्लो कार्डको आविष्कारले पनि देखाउँछ ।

यति मात्र होइन, सन् २०१० विश्वकपमा फ्रयाङ्क लाम्पार्डले जर्मनीविरुद्ध गोल गरे पनि त्यसलाई मन्यता दिइएन । बलले गोल लाइन पार गरे पनि रेफ्रीले देखेनन् । अन्ततः बेलायतले ४—१ को गोल अन्तरमा जर्मनीसँग हार्नुपर्याे ।

फुटबल जगतमा यो ठूलो विवादको विषय बन्न पुग्यो । यही कारण सन् २०१४ को विश्वकपमा गोल लाइन टेक्नोलोजी प्रयोग गरियो । यस पटकको विश्वकप अर्थात् रुसमा हुने विश्वकपमा भिडियो असिस्टेन्ट रेफ्रीसमेत प्रयोग गरिने भएको छ ।

यी दुवै उदाहरणले देखाउँछ– समस्या आउँछन् । ती समस्यालाई मानिसले सिर्जनात्मक समाधानको अवसरका रुपमा लिनुपर्छ । तपाईंको जीवनमा पनि यस्ता कैयौँ समस्या आएका होलान्, यस्तै सिर्जनात्मक समाधान पनि त खोज्नु भएको होला !

Related posts

घर किन्दै वा बनाउँदै हुनुहुन्छ भने बिल्डीङ इन्सपेक्सनले महत्व भुमीका खेल्दछ: डा. युगेन्द्र रेग्मी

Manoj Poudyal

पोखरा एघार ग्लोबल मार्क एनटिएसए फुटसल च्याम्पियनसिप २०२२ को विजेता बन्न सफल

Manoj Poudyal

यति एफसी रातोले बाजी मार्यो यो बर्षको कन्डेल कन्सल्टेन्सी कपको उपाधी

Manoj Poudyal

मेल्बर्नमा कँडेल कन्सल्टेन्सी क्रिकेट कार्निभल हुँदै, आठ टिमले प्रतिस्पर्धा गर्दै

Manoj Poudyal

लोक दोहोरी “खोलीको पानीमा” मेल्बर्न निवासी अन्जु अधिकारीको अभिनय

Manoj Poudyal

नेपालको विश्वकप टी–ट्वान्टी क्रिकेट प्रतियोगिता खेल्ने सपना अधुरै

Manoj Poudyal

Notice: ob_end_flush(): failed to send buffer of zlib output compression (0) in /home/enepal/public_html/wp-includes/functions.php on line 5349