eNepal

कमलरी अभियन्ता उर्मिला चौधरीलाई अन्तर्राष्ट्रिय अवार्ड

कमलरी अभियन्ता उर्मिला चौधरीले अन्तर्राष्ट्रिय अवार्ड पाएकी छन् । नेदरल्यान्ड्सका पूर्वरानी बिट्रिक्स र राजा विलियम एलेक्सन्डरले उर्मिलालाई ‘लउरियट फ्रिडम फ्रम फेयर अवार्ड २०१८’बाट सम्मानित गरेका हुन् ।

प्रत्येक दुई वर्षमा प्रदान गरिने यो अवार्ड मानव अधिकारको क्षेत्रमा निर्भिकरूपमा काम गर्नेहरुलाई प्रदान गरिन्छ । यसअघि विश्वका मलाला युसफजई, आङ साङ सुकी, हुसेन इब्राहिम सलेह अल, ग्रहेथ जोह्न इभानजस्ता व्यक्तिले यो अवार्ड पाइसकेका छन् ।

उर्मिलालाई थारु समुदायको कमलरी प्रथा उन्मुलनमा योगदान पु¥याएको भन्दै यो अवार्ड दिइएको हो । ‘कमलरी प्रथा अन्त्य र उनीहरुले पढ्न पाउनुपर्ने अधिकारको लागि उनले खेलेको भूमिका र प्रतिबद्धतालाई कदर गर्दै यो अवार्ड दिइएको हो,’ वेवसाइटमा उल्लेख छ ।

उर्मिलाले यो अवार्ड १३ हजार मुक्त कमलरीहरुप्रति समर्पित गरेकी छन् । ‘यो अवार्डबारे धेरै थाहा थिएन, नेदरल्याण्ड्स आएपछि बल्ल यो कस्तो अवार्ड रहेछ भन्ने थाहा पाएँ,’ उर्मिलाले फोनमार्फत् नागरिकसँग भने, ‘अवार्ड समारोह देखेर म नतमस्तक भएँ, जहाँ नदेरल्यान्ड्सका रोयल फेमिली, प्रधानमन्त्री, मन्त्रीहरु र उच्च ओहोदाका व्यक्तिहरु सहभागी भएको पाएँ । मैले यो अवार्ड मुक्त १३ हजार कमलरीहरुप्रति समर्पित गर्न चाहन्छु ।’

मिडलवर्गमा आयोजित अवार्ड समारोहमा पूर्वरानी बिट्रिक्सले उर्मिलाको कुरा सुनेर रुन बाध्य बनाएको बताइन् । उनले गहभरीको आँशु पुछ्दै भनिन्, ‘म तिम्रो देशलाई ताली बजाएर सम्मान गर्न चाहन्छु, जसले तिमीजस्तो महान व्यक्तिलाई जन्म दिएको छ । जसले विश्व परिवर्तन गर्ने आकांक्षा बोक्न सक्छ ।’

उनको यो कुरा सुनेर उर्मिला शब्दविहीन बनेकी थिइन् ।

समारोहमा राजा विलियम एलेक्सन्डरले छोरी मान्छेहरुले भोग्नुपर्ने कहाली लाग्दो घटनाप्रति दुःख व्यक्त गरे । ‘विश्वका धेरै छोरी मान्छेहरु छन्, जो यस्तो कहाली लाग्दो घटनाको सामना गर्छन्, त्यसका बावजुद पनि तिमीले लिएको अठोटप्रति म सम्मान गर्दै मेरो देशमा स्वागत गर्न चाहन्छु,’ विलियमले भने ।

उक्त अवार्ड समारोहमा उर्मिलाबारे वृत्तचित्र देखाइएको थियो । उनले सम्बोधनको क्रममा आफू कमलरी रहँदा भोगेका घटनाहरुबारे बताएकी थिइन् ।

उर्मिलाको यो पाँचौं अन्तर्राष्ट्रिय अवार्ड हो । यसअघि उनले राष्ट्रसंघको युथ करेज अवार्ड फर एजुकेशन, इन्टरनेशनल ह्युमन राइट्स अवार्ड जर्मनी पाएकी थिइन् ।

उर्मिलाबारे एक दर्जन वृत्तचित्रसमेत बनेको छ । उनीबारे बनाइएको ‘उर्मिला’नामक वृत्तचित्रले गतवर्ष किम्फमा पहिलो पुरस्कार जितेको थियो । उर्मिलाको जीवनीबारे जर्मन भाषामा किताब पनि प्रकाशन भएको छ ।

को हुन् उर्मिला ?

उर्मिलाको जन्म दाङको गढवा–६ मानपुरमा विसं २०४८ मा भएको हो । उनका बुबा गाउँकै जमिनदारको घरमा कमैया बस्थे र आमा पनि त्यहीँ सँगै काम गर्थिन् । उनको परिवार जमिनदारका घरमा बन्धकी नै थिए भन्दा पनि फरक पर्दैन । उनीहरूले काम गरेबापत न ज्याला पाउँथे, न महिनावारी तलब नै । उनका बुबाले साँझबिहानको खाना पाउँथे, आमाले निःशुल्क काम गरिदिन्थिन् । बुबाले पाएको भात घरमा ल्याएर छोराछोरीलाई खुवाउँथिन् । कहीलेकाहीँ खान नपाएर आमाबुबा नुन र मार खाएको त कहीलेकाहीँ भोकै सुतेको उर्मिलाले देखेकी छिन् । आमाबुबाले ल्याएको खानेकुरा खाएर उनीहरूको ९ जनाको परिवार पालिएको थियो ।

खाने मुख बढ्दै गएपछि उनका बुबाले छोरालाई ज्याला मजदुरी र छोरीलाई कमलरी पठाउने निर्णय गरे । उर्मिला उनकै दिदी बसेको साहुको छोरीको घरमा दाइजोस्वरूप कमलरी बसिन् । त्यतिबेला उनी ६ वर्षकी थिइन् । पढाइदिने र बच्चा हेर्ने भनेर उनलाई काठमाडौं लगिएको थियो । तर काठमाडौं आएपछि उर्मिलालाई आफूभन्दा ठूला केटाकेटीलाई हेर्ने जिम्मा दिइयो । ती केटाकेटीको झोला बोकेर स्कुल पठाउन र लिन जान्थिन् । पढ्छु भन्दा ‘तँलाई काम गर्न ल्याएको, खुरुक्क काम गर किन पढ्नुपर्यो’ भन्दै हकार्थे । उनी त्यहाँ ७ वर्ष बसिन् ।

विसं २०५७ साउन २ गते सरकारले मुक्त कमैया घोषणा गरेका थियो । त्यही घोषणाले थारुहरुमा कमलरीहरु पनि मुक्त हुनुपर्छ भन्ने अभियान चलाए । आन्दोलन गर्न थाले । विसं २०६३ सालमा उर्मिला पनि मुक्त भइन् । मुक्त भएर दाङ जाँदा उनको मनमा दुई कुरामात्र खेलिह्यो । एउटा पढ्नुपर्ने र अर्को आफूजस्तै कमलरीविरुद्ध आवाज उठाउने । उनी दुवै अभियानलाई सँगसँगै लगिरहे । अन्ततः सरकारले विसं २०७० असार १३ गते कमलरी मुक्तिको घोषणा गरेको थियो ।

यी २७ वर्षीय उर्मिला अहिले स्नातक पढ्छन् । मुक्त कमलरीहरुको साझा संगठन मुक्त कमलरी विकास मञ्चका उनी सहसंस्थाक पनि हुन् । त्यही संस्थामार्फत् उनी कमलरी अभियन्ताको रुपमा काम गर्छिन् । उनीहरुलाई निशुल्क शिक्षाका लागि रातदिन खट्छिन् । उनको चाहना छ, वकिल बन्ने । वकिल बनेर उनी त्यस्तै बालबालिकाका लागि काम गर्न चाहन्छिन् ।

Related posts

काठमाडौं महानगरपालिकाको मेयरमा स्वतन्त्र उम्मेदवार वालेन्द्र साहको अग्रता कायमै

Manoj Poudyal

दिदीबहिनी समाज भिक्टोरीयाले यस बर्षको अन्तर्राष्ट्रिय महिला दिवस बिशेष तरिकाले मनायो

Manoj Poudyal

विदेशबाट नेपाल आउने स्वदेशी तथा विदेशीसँग खोप कार्ड भए पीसीआर रिपोर्ट नचाहिने

Manoj Poudyal

अभिनेता पल शाह आफैं प्रहरीसमक्ष उपस्थित हुँदै

Manoj Poudyal

नायक पल शाहविरुद्ध नाबालिगमाथि यौनजन्य अपराध गरेको आरोपमा जाहेरी दर्ता

Manoj Poudyal

चर्चित लोकगायक तथा कलाकार जयनन्द लामाको निधन

Manoj Poudyal