eNepal

नेपालको पर्यटन र ‘भिजन २०२०’

अन्जन थापा (कुमार)

सन् १९५० तिर जापानी बौद्ध भिक्षु इकाई खावागुची र भारतीय सम्राट अशोकाले नेपाल भ्रमण गरेपछि नेपालमा पर्यटनको सुरुवात भएको तथ्य हामीसँग छ । सन् १९५३ मा नेपाली नागरिक तेन्जिङ नोर्गे शेर्पा र न्युजिल्याण्डका नागरिक सर एड्मन्ड हिलारीले विश्वको सर्वोच्च शिखर सगरमाथा आरोहण गरेपछि नेपालको पर्यटन प्रवद्र्धनमा उभार आएको पाइन्छ । 

सन् १९६० हिप्पीजको समयसम्म आइपुग्दा भारत हुँदै नेपाल आइपुगेका पर्यटकहरुले यहाँको रहनसहन, भेषभूषा तथा शान्त, सुन्दर हिमाल, सगरमाथा, लुम्बिनीजस्ता स्थानहरुबाट अत्यन्त मन्त्रमुग्ध भई संसारभरी नेपालको महिमा र प्रचार गरेको पाइन्छ । विशेषगरी हिप्पीज समयमा नेपालको झोछेमा पर्यटकहरु आएर लामो समय बस्ने र त्यहाँबाट नेपालको विभिन्न ठाँउमा घुम्ने गरेका छन् । नेपाललाई प्रकृतिले दिएको सुन्दर अनुपम हिमश्रृङखला, बुद्ध जन्मस्थल लुम्बिनी, पशुपतिनाथ लगायत विभिन्न प्राकृति सम्पदाले संसारभर चिरपरिचित छ । दरबार हत्याकण्ड होस् या महा विनासकारी भूकम्प, हालसालै भएको नेपालको राजनीतिक परिवर्तन वा यहाँको प्राकृतिक सुन्दरता, नेपालीहरुको आतिथ्य सत्कार र मिलनसार स्वभाव, अनुपन भेषभुषा तथा हावापानी नै किन नहोस् । यिनै कारणले गर्दा प्रत्येक वर्ष नेपाल घुम्ने विदेशी पर्यटकको संख्यात्मक बृद्धिसँगै समग्र पर्यटन विकासमा योगदान पुगिरहेको छ । 

सन् १९९८ मा नेपाल सरकारले भ्रमण वर्ष घोषणा गरी नेपालको पर्यटन क्षेत्रलाई थप चलायमान बनाउन मद्दत गरेको थियो । करिब ५ लाख पर्यटक ल्याउने उद्देश्यानुरुप उक्त भ्रमण वर्ष घोषणा भएतापनि लक्ष्य भन्दा निकै नजिक अर्थात् ४ लाख ६३ हजार ६ सय ८४ जना पर्यटक भित्र्याउन सफल भएको थियो । पर्यटनको प्रवद्र्धन र विकास गर्न यस क्षेत्रमा क्रियाशिल पर्यटन मन्त्रालय, नेपाल पर्यटन बोर्ड, नेपाल वायुसेवा निगम लगायत विभिन्न संघसंस्थाको महत्वपूर्ण भूमिका रहने गर्दछ । 

सन् २००० तिर द्वन्द्वले आक्रान्त भएको देश बिस्तृत शान्ति सम्झौतापछि पर्यटन क्षेत्रमा उल्लेख्य लगानी भएको पाइन्छ । विभिन्न चेन होटल, रिर्सोट, पर्यटन सम्बन्धि विविध गतिविधि, बञ्जी, स्काइ ड्राइभिङ, प्याराग्लाईडिङलगायत विभिन्न नयाँ आयाम थपिने क्रम जारी रहेको पाइन्छ । त्यस्तै करिब १० लाख पर्यटक भित्र्याउने उद्देश्यका साथ नेपाल भ्रमण वर्ष २०११ मनाउदै गर्दा नेपालको पर्यटन थप प्रवद्र्धन र विकास गर्न सफल भएको थियो । फलतः सन् २०११ मा वर्ष ७ लाख ३६ हजार २ सय पन्ध्र जना पर्यटक भिभित्रएको तथ्यांकले देखाउँछ । सन् २०११ देखि सन् २०१७ सम्म आइपुग्दा वार्षिक १० लाखको हाराहारीमा पर्यटक भित्र्याउन सफल भएको तथ्यांक हामीसँग छ ।  

पर्यटन क्षेत्रमा लगानी र जनशक्ति व्यापक रुपमा बृद्धि भईरहँदा नेपाल सरकारले समयसापेक्ष पर्यटन ऐन संसोधन र पूर्वाधारको विकास गर्न सकिरहेको छैन । भारत र चीनबाट आउने बाटो–घाटो अत्यान्त दयानीय अवस्थामा छ । दैनिक ३०/३५ वटा विमान कम्पनीको विमानले अवतरण भइरहँदा एक मात्र अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल अत्यान्त अस्तव्यस्त बन्ने गर्दछ । राष्ट्रिय ध्वाजबाहक नेपाल वायुसेवा निगम पूरानै ढर्रामा चलेको छ । विमान बारम्बार बिग्रने र थप विमान थपेर नयाँ गन्तव्य अमेरिका, यूरोप, जापान, अष्ट्रेलिया लगायत धेरै पर्यटकहरु आउने देशमा पहुँच पुर्‍याउन सकिराखिएको छैन । सरकारले भिजन २०२० मा करिब २५ लाख पर्यटक भित्र्याउने योजना बनाइरहँदा कार्यान्वयन पक्ष अत्यन्त कमजोर  छ । नेपालको पर्यटन प्रवद्र्धन र विकास गर्ने निकाय नेपाल पर्यटन बोर्ड नयाँ रणनीतिक योजना र आक्रामक रुपमा नेपालको प्रचार–प्रसारमा लागेको देखिदैन । पूरानै ढर्राको ट्राभल फेयर र सेल्स मिसन भन्दा माथि उठ्न सकेको छैन । सिएनएन, बिबिसी जस्ता अन्तर्राष्ट्रिय मिडियामा नेपालको प्रचार–प्रसार गर्न अत्यान्तै जरुरी देखिन्छ । 

नेपाल वायुसेवा निगमले तत्काल नयाँ बिमान खरिद गरि गन्तव्य पहिचानको साथ प्रतिस्पर्धीरुपमा उडान गर्न जरुरी छ । पर्यटन प्रवद्र्धन र विकासले मात्र भोलीको दिनमा नेपालको सुनौलो भविष्य निर्माण गर्न सक्ने कुरामा कसैको विमित छैन । त्यसोत दुई ठुला छिमेकी देश भारत र चीनको बीचमा रहेको नेपालमा २५ लाख पर्यटक भित्र्याउन असम्भव छैन । लोनली प्लानेट, ट्रिप एड्भाइजर, रोयटर्स जस्ता विश्वभरका उत्कृष्ट ट्राभल साइडहरुले नेपाल भ्रमणका लागि उत्कृष्ट टप टेनको सूचीमा परिरहँदा र नेपाल अत्यन्त सुन्दर गन्तव्य बनिरहँदा नेपालप्रति आकर्षित हुने पर्यटकहरु दिन प्रतिदिन बढिरहेका छन् । नेपालको पर्यटनको भविष्य सुन्दर छ । अत्यान्त ठूलो संख्यामा पर्यटकहरु नेपाल आउन चाहन्छन् र, ल्याउन पनि सकिन्छ । तर यसका लागि पूर्वाधार निर्माण, हवाई सञ्जाल विस्तार, दृढ ईच्छाशक्ति र ठोस भिजनको आवश्यक देखिन्छ ।  

लेखकः अन्जन थापा (कुमार) युवा पर्यटन व्यवसायी हुनुहुन्छ ।

Related posts

ग्रामपियन्स यात्रा सस्मरण- ग्रामपियन्स जंगलमा ॐकार ध्वनिको गुन्जन

Manoj Poudyal

लकडाउनको कारण डेन्टल नर्सको जागीर गए पछि जन्मियो “लुमन्ती”

Manoj Poudyal

संसारका १५ सानदार रेल स्टेशनहरूमा पर्छ मेल्बर्नको फ्लिन्डर स्ट्रीट स्टेसन

Manoj Poudyal

के म अष्ट्रेलियाको यात्रा गर्न सक्छु?

Manoj Poudyal

अष्ट्रेलिया बासस्थानका लागि किन लोकप्रीय छ, यस्तो छ रोचक तथ्यहरु

Manoj Poudyal

सन् २०२१ को शीर्ष २० सबैभन्दा महँगो शहरहरूको सोर्हौ स्थानमा पर्यो मेल्बर्न

Manoj Poudyal